Nội dung bài viết Mở Thu gọn
Lễ động thổ là lễ trình báo và xin phép các vị thần cai quản mảnh đất trước khi bổ nhát cuốc đầu tiên hoặc đặt viên gạch đầu tiên. Người xưa quan niệm mỗi vùng đất có Thổ công và các vị thần trông coi, nên khởi công mà không xin phép là điều nên tránh.
Lễ gồm ba phần: chuẩn bị mâm cúng, đọc văn khấn, và động thổ tượng trưng. Nếu gia chủ phạm hạn tuổi và làm nhà theo diện mượn tuổi thì người cho mượn tuổi là người đứng khấn.
Chọn ngày giờ động thổ
Ngày động thổ nên hợp tuổi người chủ sự, tránh ngày xung với con giáp của người đó, tránh Tam Nương và Nguyệt Kỵ. Về trực, làm nhà hợp trực Chấp, Thành, Khai và kỵ trực Kiến, Bình, Phá, Bế. Giờ làm lễ chọn giờ hoàng đạo, ưu tiên buổi sáng tới đầu giờ chiều để đủ ánh sáng và hợp quan niệm đón khí dương.
Mâm cúng động thổ
Lễ vật cơ bản, có thể gia giảm theo vùng:
- Một bộ tam sên gồm miếng thịt lợn luộc, con tôm luộc hoặc chả, quả trứng luộc.
- Gà luộc nguyên con hoặc thủ lợn, đĩa xôi hoặc bánh chưng.
- Mâm ngũ quả, hoa tươi, hương, đèn hoặc nến, trầu cau.
- Ba chén rượu, ba chén trà, một bát nước, gạo, muối.
- Bộ vàng mã cúng động thổ, gồm quần áo, ngựa, mũ cho các quan thần linh, kèm tiền vàng.
Mâm cúng đặt trên một chiếc bàn nhỏ giữa khu đất, quay về hướng đẹp hoặc hướng hợp tuổi người chủ sự.
Văn khấn động thổ
Nam mô A Di Đà Phật (ba lần).
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Quan Đương niên, Quan Đương cảnh, ngài Bản cảnh Thành hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch Tôn thần, các ngài Ngũ phương Ngũ thổ cai quản khu đất này.
Tín chủ con là… (họ tên), sinh năm…, ngụ tại…
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, tín chủ con thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Tín chủ con xin phép được động thổ khởi công xây dựng ngôi nhà tại địa chỉ… Kính cáo chư vị Tôn thần, cúi mong các ngài thương xót, cho phép tín chủ được khởi công thuận lợi, thợ thầy bình an, công trình vững chãi, hoàn thành đúng hạn.
Tín chủ con cũng xin thành tâm kính mời các vong linh, hương hồn quanh khu đất này, nếu có thì về đây thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho việc xây cất được suôn sẻ.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật (ba lần).
Thứ tự làm lễ
- Bày mâm cúng, thắp đèn, thắp hương. Người chủ sự ăn mặc chỉnh tề đứng trước mâm lễ.
- Đọc văn khấn, giọng chậm rõ, đọc xong vái ba vái.
- Chờ hương cháy khoảng hai phần ba thì hóa vàng, rưới ba chén rượu lên tro, rắc gạo muối ra khu đất.
- Người chủ sự tự tay cuốc những nhát đất đầu tiên ở vị trí định làm móng, thường là năm nhát theo năm hướng, hoặc đặt viên gạch đầu tiên.
- Sau đó thợ mới chính thức vào làm.
Ý nghĩa các bước trong lễ
Rắc gạo muối ra khu đất sau khi hóa vàng mang nghĩa bố thí cho các vong linh quanh vùng, mong họ không quấy nhiễu việc xây cất. Rưới rượu lên tro là để tiễn lễ, khép lại phần cúng. Việc người chủ sự tự tay cuốc nhát đất đầu tiên, thay vì để thợ làm, thể hiện rằng chính gia chủ là người đứng ra khởi sự, và cũng là lúc chính thức xin phép đất được động vào.
Nhiều nơi còn chôn xuống móng một hũ nhỏ đựng gạo, muối, ít tiền lẻ và một tờ giấy ghi ngày giờ động thổ, coi như gửi gắm may mắn vào nền nhà. Việc này tùy phong tục địa phương, không bắt buộc.
Những điều nên tránh trong ngày động thổ
Không nên để phụ nữ đang mang thai có mặt tại khu đất trong lúc làm lễ và lúc cuốc những nhát đất đầu tiên. Không cãi vã, to tiếng tại công trường trong ngày khởi công. Nếu đào móng gặp vật lạ như mảnh sành, xương, đồ vật cũ, nên dừng lại hỏi người có chuyên môn thay vì tự ý xử lý.
Khi mượn tuổi
Người cho mượn tuổi đứng khấn, xưng danh mình là tín chủ, và là người cuốc nhát đất đầu tiên. Gia chủ thật nên tránh mặt, đi ra khỏi khu đất một quãng trong lúc làm lễ, quay lại sau khi xong. Mỗi lần có lễ tiếp theo trong quá trình xây, như lễ cất nóc, vẫn để người cho mượn tuổi đứng khấn cho tới lễ nhập trạch và lễ chuộc nhà.
Bài văn khấn và lễ vật có nhiều dị bản theo vùng miền. Nội dung mang tính tham khảo, phần thành tâm được coi trọng hơn câu chữ.
Chọn ngày động thổ
Ở trang xem ngày động thổ, nhập năm sinh người chủ sự để lọc ngày hợp trong tháng kèm giờ hoàng đạo. Xem thêm lễ cất nóc là gì và văn khấn nhập trạch.
