Nội dung bài viết Mở Thu gọn
Hỏi tuổi trong chuyện xem ngày, người lớn thường hỏi thêm một câu: “tuổi mụ hay tuổi thật?”. Kim Lâu, hạn làm nhà, sao hạn đều tính bằng tuổi mụ, và chỉ cần tính lệch một tuổi là kết luận đổi hẳn. Bài này giải thích tuổi mụ là gì, tính thế nào cho đúng, và trường hợp dễ sai nhất: người sinh vào tháng 1, tháng 2 dương lịch.
Tuổi mụ là gì
Tuổi mụ, còn gọi là tuổi ta hay tuổi âm, là cách tính tuổi truyền thống: đứa trẻ vừa sinh ra đã được tính là một tuổi, và mỗi lần sang năm âm lịch mới thì cả nhà cùng thêm một tuổi. Cách giải thích thường gặp là người xưa tính luôn quãng thời gian trong bụng mẹ, và tính theo số năm âm lịch mà một người đã “chạm” vào, chứ không đếm số năm tròn đã sống.
Công thức rất gọn:
Tuổi mụ = năm âm lịch đang xét – năm âm lịch sinh + 1
Ví dụ người sinh năm Canh Ngọ 1990, trong năm Bính Ngọ 2026 có tuổi mụ là 2026 – 1990 + 1 = 37. Sang năm Đinh Mùi 2027 là 38.
Tuổi mụ tăng vào Tết, không phải vào sinh nhật
Đây là chỗ khác nhau căn bản nhất với tuổi dương. Tuổi dương tăng vào đúng ngày sinh nhật. Tuổi mụ tăng cùng lúc cho tất cả mọi người, vào mùng 1 Tết. Một người sinh tháng 11 và một người sinh tháng 2 cùng năm thì luôn cùng tuổi mụ, kể cả trong những tháng mà tuổi dương của họ lệch nhau.
Hệ quả thực tế: không có chuyện “đợi qua sinh nhật để sang tuổi mụ mới”. Trong suốt một năm âm lịch, tuổi mụ của bạn đứng yên. Muốn đổi tuổi mụ chỉ có một cách là đợi sang năm âm lịch sau. Với những phép như Kim Lâu, điều này có nghĩa là năm phạm hay không phạm được quyết định cho cả năm, không có tháng nào trong năm thoát ra được.
Tuổi mụ thường hơn tuổi dương một tuổi, và hơn hai tuổi trong khoảng từ Tết tới trước sinh nhật dương lịch. Ví dụ người sinh tháng 10/1990: vào tháng 3/2026, tuổi dương là 35, tuổi mụ là 37.
Người sinh tháng 1, tháng 2 dương lịch
Năm âm lịch bắt đầu từ mùng 1 Tết, rơi vào khoảng cuối tháng 1 tới giữa tháng 2 dương lịch. Người sinh trong khoảng từ 1/1 tới trước ngày Tết của năm đó vẫn thuộc năm âm lịch cũ.
Ví dụ Tết Canh Thìn năm 2000 rơi vào ngày 5/2/2000. Một người sinh ngày 20/1/2000 thì theo âm lịch là ngày 14 tháng Chạp năm Kỷ Mão 1999. Khi tính tuổi mụ, phải dùng năm 1999:
- Tính đúng: năm 2027, tuổi mụ là 2027 – 1999 + 1 = 29.
- Tính nhầm theo năm dương 2000: ra 28.
Hai con số này cho kết luận Kim Lâu khác nhau: 29 chia 9 dư 2, không phạm; 28 chia 9 dư 1, phạm Kim Lâu Thân. Cùng một người, cùng một năm, chỉ vì lấy nhầm năm sinh.
Vì vậy, khi nhập năm sinh vào các công cụ trên xemngaytot, hãy nhập năm âm lịch. Nếu không chắc ngày sinh của mình rơi trước hay sau Tết, bạn có thể đổi thử ở công cụ đổi ngày âm dương: kết quả ghi rõ năm can chi.
Còn mốc Lập Xuân thì sao
Một số phép tính dùng mốc Lập Xuân, thường rơi vào ngày 4 hoặc 5 tháng 2 dương lịch, thay cho mốc Tết. Lá số bát tự là ví dụ tiêu biểu: trụ năm đổi vào lúc Lập Xuân, nên một người sinh sau Tết nhưng trước Lập Xuân sẽ có năm âm lịch là năm mới, nhưng trụ năm bát tự vẫn là năm cũ. Công cụ lá số bát tự tự xử lý mốc này theo ngày giờ sinh bạn nhập.
Còn với tuổi mụ dùng trong xem ngày, như Kim Lâu, cung phi hay Tam Tai, mốc đổi năm là Tết, theo năm âm lịch in trên lịch. Tháng tiết và tháng âm khác nhau thế nào được giải thích trong bài lịch âm dương.
Khi nào dùng tuổi mụ, khi nào chỉ cần năm sinh
Không phải phép nào cũng cần con số tuổi. Có thể chia làm hai nhóm:
- Cần tuổi mụ: Kim Lâu (tuổi mụ chia 9), các phép hạn làm nhà theo tuổi, sao hạn hằng năm. Những phép này đổi kết quả theo từng năm vì tuổi mụ tăng mỗi năm.
- Chỉ cần chi hoặc can chi năm sinh: tuổi xung ngày, Tam Tai, năm tuổi và xung Thái Tuế, cung phi bát trạch. Những phép này không dùng con số tuổi, nhưng vẫn cần đúng năm âm lịch sinh, vì năm sinh nhầm thì chi nhầm.
Hai nhóm đều chung một yêu cầu: năm sinh phải là năm âm lịch. Tam Tai và năm tuổi được giải thích trong bài Tam Tai và Thái Tuế; cách xét Kim Lâu khi cưới được trình bày trong bài chọn ngày cưới hỏi theo phong tục.
Vài điểm hay nhầm
Tháng nhuận không làm thay đổi tuổi. Năm có tháng nhuận dài 13 tháng, nhưng vẫn chỉ là một năm; tuổi mụ không tăng thêm.
Sinh đêm giao thừa. Theo lịch can chi, ngày mới bắt đầu từ giờ Tý lúc 23 giờ. Một em bé sinh lúc 23 giờ 30 đêm giao thừa được nhiều gia đình tính sang mùng 1 Tết, tức năm mới. Chuyện giờ Tý đổi ngày có trong bài 12 giờ địa chi.
Tuổi mụ của hai vợ chồng. Khi xem cưới, Kim Lâu chỉ xét tuổi mụ cô dâu; Tam Tai và năm tuổi thì xét cả hai người.
Tra nhanh
Bạn không cần tự tính tuổi mụ khi dùng công cụ. Chỉ cần nhập đúng năm âm lịch sinh vào công cụ xem ngày tốt, phần xét tuổi theo năm, xung ngày và các hạn liên quan đã được tính sẵn cho năm bạn đang xem.
